ŻABIA ODYSEJA, CZYLI HISTORIA NIEZWYKŁEJ SPOŁECZNEJ MOBILIZACJI

Stowarzyszenie Dziedzictwa Kulturowego i Krajobrazowego Mała Wspólnota w 2025 roku drugi rok z rzędu zrealizowało akcję „Żabia Odyseja”, angażując mieszkańców Otrębus i Żółwina oraz miejscowości sąsiednich we wspólne działania na rzecz ochrony płazów. To inicjatywa, która wyrasta z uważności na lokalną przyrodę i z przekonania, że skuteczna ekologia zaczyna się tam, gdzie ludzie biorą odpowiedzialność za swoje najbliższe otoczenie.

„Żabia Odyseja” to odpowiedź na realny problem - coroczne, masowe migracje płazów, które przecinają drogi prowadzące przez Otrębusy i Żółwin. Bez wsparcia człowieka tysiące zwierząt ginęłyby pod kołami samochodów. Dzięki akcji ta wiosenna wędrówka stała się nie tylko bezpieczniejsza, ale też widoczna i zrozumiała dla lokalnej społeczności.

Tysiące uratowanych istnień i setki zaangażowanych osób

W 2025 roku skala działań osiągnęła wyjątkowy poziom. W trakcie sezonu migracyjnego wolontariusze bezpiecznie przenieśli aż 13 211 płazów, ratując je przed śmiercią na drogach. Kluczowym elementem akcji był również montaż 500 metrów płotków herpetologicznych wzdłuż ul. Poziomki i ul. Malinowej w Otrębusach - rozwiązania, które skutecznie kieruje zwierzęta w bezpieczne miejsca i może być wykorzystywane także w kolejnych latach.

W działania terenowe zaangażowali się mieszkańcy w różnym wieku, w tym dzieci i młodzież. Szczególną rolę odegrali uczniowie klas 7-8 Szkoły Podstawowej w Otrębusach, którzy w ramach wolontariatu pozaszkolnego wypracowali 131 godzin pracy na rzecz ochrony przyrody. Dla wielu z nich był to pierwszy kontakt z realnym działaniem ekologicznym - nie z podręcznika, ale z drogi, rowu i wiadra pełnego żab.

Edukacja, która zaczyna się w terenie

„Żabia Odyseja” to nie tylko przenoszenie płazów, ale także szeroko zakrojona edukacja przyrodnicza. Przeprowadzono 8 godzin lekcji w szkołach i przedszkolach, w których uczestniczyło 443 dzieci z Otrębus i Żółwina.

Zajęcia prowadzone przez edukatorkę przyrodniczą łączyły wiedzę o gatunkach, cyklu życia płazów i zagrożeniach środowiskowych z rozmową o odpowiedzialności człowieka.

Równolegle odbyły się warsztaty plenerowe dla dorosłych wolontariuszy, przygotowujące ich do bezpiecznego i zgodnego z zasadami ochrony przyrody udziału w akcji. Nad całością czuwał herpetolog, a działania prowadzone były zgodnie z pozwoleniami i zakończone raportem dla RDOŚ.

Widoczność, informacja, wspólnota

Istotnym elementem „Żabiej Odysei” była intensywna kampania informacyjna. Na drogach pojawiły się banery ostrzegające o migracji płazów, w przestrzeni publicznej - plakaty, a do skrzynek mieszkańców trafiło 1000 ulotek. Akcja była szeroko relacjonowana w mediach społecznościowych (ok. 40 publikacji), a także w mediach lokalnych i ogólnopolskich, m.in. w TVP3, Teleexpressie, Radiu Nowy Świat i prasie regionalnej.

Trwałym efektem działań jest również stała tablica edukacyjna przy ul. Malinowej w Otrębusach, która w przystępny sposób opowiada o migracji płazów i lokalnych gatunkach, pozostając elementem infrastruktury edukacyjnej dostępnej dla wszystkich.

Finał, który łączy ludzi

Zwieńczeniem „Żabiej Odysei” było wydarzenie integracyjne - z grą terenową, elementami edukacji przyrodniczej, teatrem kamishibai, wystawą i konkursem fotografii płazów wykonanych przez mieszkańców. To moment podsumowania, podziękowań i wspólnego świętowania efektów pracy, która miała sens.

Współpraca z samorządem - realne wsparcie dla lokalnej ekologii

Realizacja „Żabiej Odysei” w 2025 roku była możliwa dzięki wsparciu finansowemu Gminy Brwinów, która objęła akcję dotacją i tym samym umożliwiła przeprowadzenie kompleksowych działań ochronnych, edukacyjnych i informacyjnych. Akcja to przykład dobrej współpracy samorządu z organizacją społeczną, w której publiczne środki zostały przełożone na konkretne, mierzalne efekty przyrodnicze i społeczne, widoczne bezpośrednio w przestrzeni gminy i życiu jej mieszkańców.

Podsumowanie

„Żabia Odyseja” pokazuje, że ochrona przyrody może być jednocześnie skuteczna, angażująca i wspólnotowa. Dzięki działaniom Stowarzyszenia Mała Wspólnota ekologia przestaje być abstrakcyjnym hasłem, a staje się doświadczeniem współodpowiedzialności - za miejsce, w którym się żyje, i za istoty, które je współdzielą z człowiekiem.

"Żabia Odyseja" to ekologia praktyczna, lokalna i długofalowa.