Piękno Puszczy Kampinoskiej już na początku XX wieku fascynowało przyrodników i badaczy, którzy dostrzegali potrzebę ochrony tego wyjątkowego obszaru. W latach 30. ubiegłego wieku profesorowie Jadwiga i Roman Kobendzowie rozpoczęli starania o objęcie Puszczy ochroną w formie parku narodowego. Pierwszym efektem ich działań było utworzenie w 1936 r. rezerwatu „Granica”, a rok później rezerwatu „Sieraków”. Główny cel tych dążeń został zrealizowany dopiero po II wojnie światowej – na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 stycznia 1959 r. powołano Kampinoski Park Narodowy.
Park utworzono w celu ochrony najlepiej zachowanych w Europie zespołów wydm śródlądowych oraz naturalnych zbiorowisk bagiennych i leśnych, a także bogatej flory i fauny oraz licznych pamiątek polskiej historii i kultury.
Kampinoski Park Narodowy jest drugim co do wielkości parkiem narodowym w Polsce – jego powierzchnia wynosi 38 544,33 ha. Wokół Parku znajduje się rozległa strefa ochronna (otulina) o powierzchni 37 756 ha. Jest to jedyny park narodowy w województwie mazowieckim. Ze względu na wyjątkowe położenie w bezpośrednim sąsiedztwie Warszawy nazywany jest często „zielonymi płucami stolicy”, odgrywając niezwykle ważną rolę w ochronie środowiska i poprawie jakości życia mieszkańców regionu.
Walory przyrodnicze Kampinoskiego Parku Narodowego zostały docenione także na arenie międzynarodowej. W 2000 r. Park wraz z otuliną został uznany przez UNESCO za rezerwat biosfery „Puszcza Kampinoska”. Od 2004 r. obszar ten jest również częścią europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000.
Na terenie Parku występuje bogactwo świata zwierząt. Stwierdzono tu 13 gatunków płazów, w tym rzadkie: kumaka nizinnego, ropuchę paskówkę oraz traszkę grzebieniastą. Wśród gadów spotkać można trzy gatunki jaszczurek – zwinkę, żyworódkę i padalca – oraz trzy gatunki węży: zaskrońca, żmiję zygzakowatą i rzadkiego gniewosza plamistego.
Szczególnie bogata jest awifauna Parku. Odnotowano tu około 250 gatunków ptaków, z czego niemal 170 odbywa lęgi. Wśród nich znajdują się liczne gatunki rzadkie i zagrożone, dlatego w 1999 r. obszar Puszczy Kampinoskiej został uznany przez Parlament Europejski za ostoję ptaków o znaczeniu międzynarodowym. Na mocy Dyrektywy Ptasiej chronionych jest tu 49 gatunków, m.in. lelek, którego liczebność lokalnie jest bardzo wysoka. W podmokłych olsach gniazduje żuraw, a w starych drzewostanach swoje gniazda zakłada bocian czarny. W lasach spotkać można również rzadkie sowy – sóweczkę i włochatkę – oraz wiele gatunków ptaków śpiewających.
W Puszczy Kampinoskiej żyje 57 gatunków ssaków. Największym z nich jest łoś – symbol Kampinoskiego Parku Narodowego. Gatunek ten został wytępiony na tym obszarze w pierwszej połowie XIX wieku, jednak dzięki działaniom ochronnym rozpoczętym w 1951 r. populacja została odtworzona i obecnie liczy ponad 300 osobników. W Parku licznie występują także sarny i dziki, a na stałe zadomowił się jeleń. Nad ciekami wodnymi spotkać można wydry i bobry. W ostatnich dekadach do Puszczy Kampinoskiej powróciły również duże drapieżniki – ryś, którego reintrodukcję przeprowadzono pod koniec XX wieku, oraz wilk, który pojawił się naturalnie. Ich obecność sprzyja zachowaniu równowagi w ekosystemie.
Cenną, choć trudną do obserwacji grupą ssaków są nietoperze. Na terenie Parku stwierdzono 16 gatunków tych zwierząt, m.in. mopka, nocka dużego i borowca leśnego. Dzięki licznym działaniom ochronnym Kampinoski Park Narodowy jest obecnie miejscem zimowania największej liczby nietoperzy spośród wszystkich parków narodowych w Polsce.
Obszar Parku, położony w pradolinie Wisły, wyróżnia się unikatowym krajobrazem łączącym pasma wydm śródlądowych z rozległymi obniżeniami bagiennymi i torfowiskami. To niezwykłe połączenie środowisk sprawia, że Kampinoski Park Narodowy należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów w Polsce i Europie.
Na terenie Puszczy Kampinoskiej znajdują się także liczne zabytki, miejsca pamięci, kościoły oraz ślady ważnych wydarzeń historycznych. Przyroda i dziedzictwo kulturowe przenikają się tu w wyjątkowy sposób, tworząc krajobraz o ogromnym znaczeniu przyrodniczym, edukacyjnym i społecznym.